Posts tonen met het label klassieke oudheid. Alle posts tonen

zaterdag 2 februari 2019

Renaissance

KUNSTSTROMINGEN | Renaissance

Er is weer licht na de lange periode duisternis

De wedergeboorte van de kunst

Letterlijk vertaald betekent de term Renaissance wedergeboorte. Met die wedergeboorte wordt verwezen naar de terugkeer van de westerse kunst en cultuur die in de duistere middeleeuwen die aan deze periode vooraf gingen, vrijwel volledig waren verdwenen.

De stuwende kracht achter de renaissance was de opkomst van het humanisme, dat vooral door filosofen als Erasmus steeds belangrijker werd naast het traditionele christendom en dat daarmee een nieuwe wereld met een andere manier van denken ontsloot.

Het was daarmee een tijd van zoekende kunstenaars, wat niet zelden allerlei richtingen opleverde die zeker niet in één lijn lagen. Tegenstellingen kwamen veel voor. De opkomst van het humansime en de aandacht voor het klassieke zorgden voor conflicterende inzichten die vaak in de kunst tot uiting kwamen.Al met al was de renaissance van groot belang voor de ontwikkeling van de kunst maar het was zeker geen periode van harmonie en samenwerking.

Begin en einde van de Renaissance zijn niet echt exact bekend

Men gaat er van uit dat de Renaissance begonnen is rond 1300 en dat we ergens rond 1600 het einde vinden. Het mag duidelijk zijn dat bij een beweging die driehonderd jaar duurt het begin en einde niet erg exact zijn aan te geven maar dat mag natuurlijk ook geen probleem genoemd worden.

De ambitie kwam terug

Men werd zich in de tijd van de renaissance weer bewust van de verworvenheden van eeuwen terug. En heel belangrijk, de mensheid kreeg haar ambities weer terug. Het was mede daardoor een zeer vruchtbare tijd. En al helemaal waar het ontdekkingen en dergelijke betrof.

Niet alleen Italië

Velen denken bij renaissance direct aan Italië. Maar ook de meer noordelijke delen van Europa hebben een flink steentje bijgedragen. Met name het naturalisme wordt geacht in Noord-Europa zijn grondslag te hebben waarbij Nederlandse en Vlaamse schilders een belangrijke rol gespeeld hebben.

Perspectief gaat een rol spelen

De kunst uit de renaissance laat zich vooral beschrijven met termen als verwijzend naar de klassieke wereld van de Romeinse en Griekse kunst. En gericht op symmetrie die meestal in het werk wel terug te vinden is. Maar ook de opkomst van het perspectief om een goed ruimtelijk effect aan te geven was een belangrijke ontwikkeling die de kwaliteit van de werken snel ten goede kwam. Het lineaire perspectief zoals we dat vandaag de dag nog kennen is in deze periode ontwikkeld en verving het belangrijkheidsperspectief waarbij de belangrijkste persoon van de afbeelding zo centraal en groot mogelijk werd afgebeeld, wat een waarheidsgetrouwe afbeelding zeker niet ten goede kwam.

Natuurgetrouwe afbeeldingen worden van groot belang

De ontwikkeling van het perspectief stond niet op zich. De kunstenaars in de renaissance waren veel bezig met het ontwikkelen van de theorie achter hun werk. Er was een duidelijk streven naar een steeds betere, natuurgetrouwe vastlegging. Men ging op zoek naar systematische methoden en technieken om kunst te vervaardigen. Dit leidde tot een soort onderling concurrentie die het ambacht van kunstenaar op een steeds hoger voetstuk zette. Was het voor die tijd gewoon een vak als ieder ander, de status van kunstenaar begon te groeien. Men begon steeds meer het culture aspect van kunst te begrijpen en het een plaats in de samenleving te geven.

Achter de schermen werd de druk uitgeoefend

Met een dergelijke beweging zijn er altijd personen die daar achter de schermen een stempel op willen drukken, zeker als er tegenstrijdige belangen zijn. Met name verschillende pausen probeerden de wat verminderende invloed van Rome te herstellen, waarbij wereldlijke vorsten vooral de eigen macht probeerden te vergroten. Ook op de achtergronden speelden dus allerlei conflicten een rol mee, waarbij de kunstenaar gebruikt werd om deze te beslechten. Men zag het belang van kunst en de gevolgen die er mee te bereiken waren en maakte daar gretig gebruik van. Uiteindelijk won de wereldlijke macht geleidelijk aan van de religieuze machthebbers, onder meer door de snel uitdijende wereld.

Aandacht voor de klassieke wereld

Men ging nu ook meer op zoek naar de juiste waarneming en vastlegging van de wereld. Een zoektocht waarbij men zich onder invloed van het opkomende humanisme en de steun van wereldlijke machthebbers niet langer meer beperkte tot uitsluitend christelijke en religieuze voorstellingen. Ook de klassieke wereld kreeg weer een duidelijke belangstelling De helden, figuren en goden uit de klassieke mythologie zorgden bij de kunstenaars voor nieuwe bronnen van inspiratie die onder het christendom niet mogelijk waren geweest.

Richtingen binnen de Renaissance

Niet alleen zijn er veel onderstromingen in de Renaissance, er worden ook een aantal hoofdrichtingen onderkend, die meestal gericht zijn op een plaats of gebied.

We hebben het dan over

de vroegrenaissance,
de Venetiaanse renaissance,
de Hoogrenaissance
en tot slot de Noord-Europese Renaissance

die ieder voor zich op deze site worden uitgewerkt.

Kenmerkende kunstenaars uit de renaissance

Onderstromingen van de renaissance

De renaissance kende nogal wat onderstromingen:

Extra zoekwoorden voor renaissance

Kenmerken van de renaissance
Renaissance kunststroming
Geschiedenis van de renaissance
Lineair perspectief
Humanisme en kunst
Leonardo da Vinci, Michelangelo
Rafaël
Italiaanse renaissance
Vlaamse renaissance

Kunstenaars

Stromingen en richtingen

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc

LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?

Waar kunstenaars zich thuis voelen

Classicisme

KUNSTSTROMINGEN | Classicisme

Een belangrijke richting binnen de Renaissance

De terugkeer van de Griekse en Romeinse kunst

Het classicisme vormt een belangrijke stroming binnen de Renaissance. Kunstenaars uit deze periode keken met grote bewondering naar de kunst en cultuur van de oude Grieken en Romeinen. Zij zagen de klassieke oudheid als een tijdperk waarin schoonheid, harmonie, kennis en vakmanschap op een uitzonderlijk hoog niveau waren ontwikkeld. Door zich te verdiepen in de overgeleverde kunstwerken, teksten en architectuur probeerden zij deze idealen opnieuw tot leven te brengen.

De fascinatie voor de klassieke oudheid beperkte zich niet alleen tot de vormgeving. Ook de onderwerpen die kunstenaars kozen waren vaak rechtstreeks afkomstig uit de Griekse en Romeinse mythologie of uit de geschiedenis van de oudheid. Figuren als Venus, Apollo, Hercules en Jupiter verschenen opnieuw op schilderijen, tekeningen en beeldhouwwerken. Deze mythologische onderwerpen boden kunstenaars veel vrijheid. Omdat de afgebeelde personen en gebeurtenissen grotendeels tot de verbeelding behoorden, konden kunstenaars hun eigen interpretatie geven aan uiterlijk, houding en omgeving. Niemand wist immers precies hoe een mythologische god of held eruit had gezien.

De herontdekking van een verloren erfenis

Tijdens de Middeleeuwen was veel kennis van de klassieke cultuur naar de achtergrond verdwenen. De aandacht lag vooral op religieuze onderwerpen en kerkelijke kunst. Renaissancekunstenaars waren ervan overtuigd dat de kunst van de oudheid gedurende deze periode sterk in kwaliteit was achteruitgegaan. Zij zagen het daarom als hun taak om de verloren gegane kennis opnieuw te ontdekken en verder te ontwikkelen.

Het doel was niet alleen om de klassieke meesters na te bootsen. Veel kunstenaars wilden zelfs verder gaan dan hun voorbeelden uit de oudheid. Zij probeerden de technische kennis van hun eigen tijd te combineren met de idealen van de Grieken en Romeinen. Hierdoor ontstond een kunstvorm die zowel traditioneel als vernieuwend was.

Classicisme in de architectuur

De invloed van het classicisme was niet beperkt tot de schilderkunst en beeldhouwkunst. Ook de architectuur veranderde ingrijpend. In plaats van de hoge spitsbogen, luchtbogen en verticale lijnen van de Gotiek gingen architecten zich richten op de bouwkunst van het oude Rome.

Overgebleven tempels, triomfbogen en andere ruïnes werden zorgvuldig bestudeerd. Architecten onderzochten de afmetingen, bouwmethoden en decoratieve elementen van deze gebouwen. Op basis van deze studies ontstonden nieuwe ontwerpen waarin zuilen, frontons, koepels en symmetrische gevels een belangrijke plaats kregen.

Wiskunde, harmonie en symmetrie

Een belangrijk kenmerk van het classicisme was het geloof in orde en harmonie. Wiskunde speelde hierbij een grote rol. Architecten en kunstenaars waren ervan overtuigd dat schoonheid kon worden bereikt door de juiste verhoudingen toe te passen.

Gebouwen werden ontworpen volgens vaste maatverhoudingen en een duidelijke symmetrie. Ook in schilderijen werd gezocht naar een evenwichtige compositie. Deze nadruk op harmonie sloot nauw aan bij de ideeën van de klassieke oudheid, waarin men geloofde dat schoonheid voortkwam uit een perfecte balans tussen alle onderdelen.

Perspectief en nieuwe mogelijkheden

Een van de belangrijkste ontwikkelingen tijdens de Renaissance was de ontdekking van het lineaire perspectief. Kunstenaars leerden hoe zij een overtuigende illusie van diepte konden creëren op een plat oppervlak. Dit betekende een enorme vooruitgang ten opzichte van eerdere eeuwen.

Dankzij deze nieuwe techniek konden klassieke verhalen op een veel realistischer manier worden weergegeven. Tempels, paleizen en stadsgezichten kregen een geloofwaardige ruimtelijkheid. Figuren konden worden geplaatst in een omgeving die daadwerkelijk diepte leek te bezitten. Hierdoor kregen de voorstellingen meer overtuigingskracht en levendigheid.

Het classicisme binnen de Renaissance was daardoor veel meer dan een eenvoudige terugkeer naar het verleden. Het was een creatieve herinterpretatie van de klassieke oudheid, verrijkt met nieuwe kennis, technieken en inzichten. Juist die combinatie van respect voor het verleden en streven naar vernieuwing maakte het classicisme tot een van de belangrijkste stromingen van de Renaissance.n.

Typerende kunstenaars uit het classicisme

Andere richtingen binnen de renaissance