Posts tonen met het label surrealistische kunst. Alle posts tonen
Posts tonen met het label surrealistische kunst. Alle posts tonen

maandag 6 juli 2026

André Breton

KUNSTENAARS | André Breton


De grondlegger van het surrealisme


Personalia  André Breton

Geboortejaar: 1896

Geboorteplaats: Tinchebray

Jaar van overlijden: 1966

Biografie

André Breton behoort tot de belangrijkste figuren uit de kunst- en literatuurgeschiedenis van de twintigste eeuw. Hoewel hij zelf vooral bekend werd als schrijver, dichter en theoreticus, heeft zijn invloed op de beeldende kunst nauwelijks een gelijke. Breton wordt algemeen beschouwd als de grondlegger en belangrijkste woordvoerder van het surrealisme, een stroming die een blijvende invloed heeft gehad op kunst, literatuur, film en cultuur.

Breton werd geboren in 1896 in Tinchebray in Normandië. Tijdens zijn studie ontwikkelde hij een grote belangstelling voor literatuur, psychologie en filosofie. Vooral de theorieën van Sigmund Freud maakten diepe indruk op hem. Freud stelde dat dromen, verlangens en het onderbewuste een grote invloed hebben op het menselijk gedrag. Deze ideeën zouden later een belangrijke basis vormen voor het surrealisme.


Van dadaïsme naar surrealisme

Na de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog sloten veel kunstenaars zich aan bij nieuwe avant-gardebewegingen die zich afzetten tegen traditionele waarden. André Breton raakte betrokken bij het dadaïsme, een beweging die kunst gebruikte om maatschappelijke conventies en gevestigde ideeën ter discussie te stellen.

Hoewel Breton veel waardering had voor de vernieuwende kracht van het dadaïsme, vond hij dat deze stroming vooral gericht was op afbraak en protest. Hij wilde verder gaan en een nieuwe creatieve richting ontwikkelen. In 1924 publiceerde hij daarom het beroemde Manifest van het Surrealisme, waarin hij de uitgangspunten van de nieuwe beweging uiteenzette.

Volgens Breton moest kunst voortkomen uit het onderbewuste en niet worden beperkt door logica, moraal of rationeel denken. Dromen, fantasieën en spontane associaties moesten een belangrijke plaats krijgen binnen het creatieve proces.


Inspirator van kunstenaars

André Breton was zelf geen schilder van betekenis, maar zijn invloed op kunstenaars was enorm. Hij bracht schrijvers, schilders en denkers samen en hielp bij het vormgeven van de surrealistische beweging. Onder zijn invloed ontstonden nieuwe technieken zoals automatisch schrijven en automatisch tekenen, waarbij kunstenaars probeerden hun onderbewuste rechtstreeks op papier vast te leggen.

Vele kunstenaars sloten zich aan bij het surrealisme, waaronder Salvador Dalí, Max Ernst, René Magritte en Joan Miró. Breton speelde vaak een leidende rol binnen deze groep en bepaalde mede de theoretische koers van de beweging.


Stroming

Surrealisme

André Breton wordt gerekend tot het surrealisme. Deze kunststroming ontstond in de jaren twintig van de twintigste eeuw en richtte zich op het verkennen van dromen, fantasieën, het onderbewuste en de irrationele kant van het menselijk bestaan.

Surrealistische kunstenaars probeerden de grenzen tussen werkelijkheid en verbeelding te doorbreken. Zij creëerden vaak verrassende beelden waarin logische verbanden verdwenen en onverwachte combinaties ontstonden. Het doel was niet alleen om nieuwe kunst te maken, maar ook om een diepere werkelijkheid bloot te leggen die verborgen lag onder het dagelijkse bewustzijn.

Bretons ideeën vormden het intellectuele fundament van deze beweging en zijn geschriften worden nog steeds beschouwd als essentiële teksten binnen de kunstgeschiedenis.


Nalatenschap

André Breton overleed in 1966 in Parijs, maar zijn invloed blijft zichtbaar in de hedendaagse kunst. Het surrealisme inspireert nog altijd kunstenaars, schrijvers, filmmakers en ontwerpers over de hele wereld. Zijn overtuiging dat creativiteit ontstaat uit vrijheid, verbeeldingskracht en het onderbewuste heeft generaties kunstenaars beïnvloed.

Daardoor wordt André Breton niet alleen gezien als een schrijver of dichter, maar vooral als een visionair denker die de kunst van de twintigste eeuw een nieuwe richting gaf.



Stromingen en richtingen

Kunstenaars

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc.


 LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?


 

Waar kunstenaars zich thuis voelen

woensdag 12 mei 2021

Yves Tanguy, de stille architect van het surrealisme

 

KUNSTENAARS | Yves Tanguy 


Yves Tanguy: de stille architect van het surrealisme



Personalia Yves Tanguy

  • Geboortejaar 1900
  • Geboorteplaats Parijs
  • Jaar van overlijden 1955

Biografie

Wat gebeurt er als dromen, leegte en verbeelding samenkomen in een schilderij? Ontdek hoe Yves Tanguy met zijn mysterieuze landschappen de moderne kunst voorgoed veranderde.

In het kort:

  • Yves Tanguy creëerde droomachtige landschappen waarin abstracte vormen en surrealistische symbolen samenkwamen, wat hem tot een invloedrijke stem binnen het surrealisme maakte.

  • Zijn samenwerking met kunstenaars als André Breton en zijn huwelijk met Kay Sage versterkten zijn rol als pionier van modernisme en surrealistische beeldtaal.

  • Tanguy’s werk is niet alleen een venster naar het onderbewuste, maar ook een tijdloos voorbeeld van hoe kunst grenzen kan doorbreken en nieuwe werkelijkheden kan scheppen.

Een jonge man die zich liet meeslepen door een beeld

Op een dag in 1923 zag de jonge Yves Tanguy, terwijl hij door Parijs liep, een schilderij van Giorgio de Chirico in de etalage van een galerie. Het beeld trof hem als een bliksemschicht. Zonder enige formele opleiding of ervaring besloot hij schilder te worden. Deze spontane keuze zou de loop van zijn leven én de geschiedenis van de moderne kunst veranderen. Zijn latere werken zouden evenveel verwondering oproepen als dat ene schilderij bij hem had gedaan.

De ontdekking van het surrealisme

Kort na zijn beslissing om kunstenaar te worden, sloot Tanguy zich aan bij de surrealisten rond André Breton. Hij werd deel van een beweging die de grenzen tussen droom en werkelijkheid probeerde te vervagen. Waar andere surrealisten gebruikmaakten van bizarre figuren of schokkende scènes, koos Tanguy voor een stillere benadering. Hij schilderde lege, ondefinieerbare landschappen waarin vreemde, organische vormen zweefden of dreigden te bezwijken onder hun eigen gewicht.

Landschappen uit het onderbewuste

Tanguy’s doeken waren vaak gevuld met onbestemde objecten: half herkenbaar, half raadselachtig. Ze lijken soms op schelpen, stenen of mechanische onderdelen, maar ontglippen steeds aan vaste interpretatie. Zijn werk voelt als een wereld waarin de natuurwetten niet gelden. Ruimte en tijd vervormen, schaduwen worden diepzinniger dan de objecten zelf, en de leegte spreekt bijna harder dan wat er wél zichtbaar is.

De invloed van de oorlogsjaren

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verhuisde Tanguy samen met zijn vrouw, de kunstenares Kay Sage, naar de Verenigde Staten. Daar zette hij zijn surrealistische zoektocht voort. Zijn schilderijen uit deze periode kregen vaak een donkerder en dramatischer karakter, waarin reflecties van chaos en onzekerheid doorklonken. Toch bleef hij vasthouden aan zijn kenmerkende beeldtaal, waarin de stilte even krachtig sprak als de onrust.

Samenwerking en relatie met Kay Sage

Kay Sage was niet alleen zijn levenspartner, maar ook een creatieve sparringpartner. Haar invloed is zichtbaar in de strakkere composities die Tanguy in Amerika ontwikkelde. Samen creëerden ze een kunstzinnig universum waarin beide stijlen elkaar versterkten. Hun relatie illustreert hoe wederzijdse inspiratie kunstenaars kan uitdagen om grenzen verder te verleggen.

Techniek en stijl

Tanguy werkte met minutieuze precisie. Zijn penseelvoering was zacht en gedetailleerd, bijna alsof hij droombeelden vastlegde met de nauwkeurigheid van een microscoop. Het gebruik van subtiele kleurgradaties gaf zijn landschappen een etherische diepte. Het waren geen ruwe explosies van emotie, maar eerder meditatieve visioenen waarin de kijker steeds dieper werd meegetrokken.

Invloed op modernisme en latere generaties

Hoewel Tanguy vaak wordt genoemd als surrealist, kan zijn werk ook worden gezien als een brug naar het modernisme. Zijn abstracte vormen en grensverleggende beeldtaal inspireerden latere kunstenaars, waaronder abstract-expressionisten als Roberto Matta en Mark Rothko. Zijn werk laat zien hoe surrealisme niet alleen droombeelden creëerde, maar ook een fundament legde voor nieuwe experimenten in de moderne kunst.

Tijdloos en raadselachtig

Vandaag de dag blijven Tanguy’s schilderijen fascinerend en intrigerend. Musea over de hele wereld tonen zijn werken, die nog altijd de verbeelding van bezoekers prikkelen. Zijn kunst spreekt niet alleen tot het oog, maar ook tot de ziel. Het is alsof je een geheim probeert te ontrafelen dat nooit volledig ontsluierd zal worden. Dus ben jij een kunstenaar of kunstliefhebber die verlangt naar nieuwe perspectieven en onbekende werelden? Laat je inspireren door de raadselachtige landschappen van Yves Tanguy en ontdek hoe verbeelding jouw eigen kunst en kijk op de wereld kan verrijken.

 

Stromingen

Yves Tanguy wordt tot het Modernisme en het Surrealisme gerekend. 


maandag 10 mei 2021

Jean Miró

 

KUNSTENAARS | Joan Miró 


Pionier van het surrealisme en de abstracte kunst



Personalia Joan Miró 

  • Geboortejaar 1893
  • Geboorteplaats Barcelona
  • Jaar van overlijden 1983

Biografie

Joan Miró (1893–1983) was een Catalaanse schilder, beeldhouwer, keramist en graficus die uitgroeide tot een van de invloedrijkste kunstenaars van de twintigste eeuw. Zijn werk wordt vaak verbonden met het Surrealisme, het Dadaïsme en de Abstracte Kunst, maar Miró ontwikkelde uiteindelijk een geheel eigen beeldtaal. Met zijn speelse vormen, heldere kleuren en mysterieuze symbolen creëerde hij een universum dat zowel poëtisch als fantasierijk is. Zijn kunst heeft generaties kunstenaars geïnspireerd en blijft wereldwijd tot de meest herkenbare uitingen van de moderne kunst behoren.


Vroege leven en opleiding

Joan Miró werd geboren op 20 april 1893 in Barcelona, in een familie van goudsmeden en horlogemakers. Hoewel zijn ouders aanvankelijk hoopten dat hij een zakelijke carrière zou volgen, bleek zijn passie voor kunst sterker.

Op jonge leeftijd volgde hij lessen aan de kunstacademie La Llotja in Barcelona, waar ook Pablo Picasso eerder had gestudeerd. Later zette hij zijn opleiding voort aan de Escola de Belles Arts.

Zijn vroege schilderijen tonen invloeden van het Impressionisme, het Fauvisme en de Catalaanse landschapsschilderkunst. Vooral het platteland van Catalonië zou gedurende zijn hele carrière een belangrijke inspiratiebron blijven.


Ontmoeting met de avant-garde

In 1919 verhuisde Miró regelmatig tussen Barcelona en Parijs, destijds het centrum van de moderne kunst.

In Parijs kwam hij in contact met vernieuwende kunstenaars en schrijvers. Hij ontmoette onder anderen Pablo Picasso en maakte kennis met het Dadaïsme en het opkomende Surrealisme.

Vooral de ideeën van André Breton maakten grote indruk op hem. Breton zag kunst als een middel om het onderbewuste zichtbaar te maken en moedigde kunstenaars aan om zich los te maken van logica en conventies.

Hoewel Miró nooit officieel lid werd van de surrealistische beweging, werd hij wel een van haar meest originele vertegenwoordigers.


Surrealisme en een eigen beeldtaal

In de jaren twintig ontwikkelde Miró een stijl die onmiddellijk herkenbaar werd. Hij vereenvoudigde vormen tot symbolische tekens en combineerde deze met heldere kleuren en open composities.

Zijn schilderijen bevatten vaak sterren, ogen, vogels, maansikkels, lijnen en organische vormen die lijken te zweven in een oneindige ruimte.

Een van zijn beroemdste werken is Het Carnaval van Harlekijn uit 1924–1925. Dit schilderij geldt als een hoogtepunt van het Surrealisme en toont een fantasierijke wereld vol vreemde figuren, symbolen en speelse bewegingen.

Miró gebruikte daarnaast vaak de techniek van het automatisch tekenen. Hierbij liet hij zijn hand intuïtief bewegen zonder vooraf vastgelegde compositie. Deze werkwijze gaf zijn kunst een gevoel van spontaniteit en vrijheid.


Internationale doorbraak

In de jaren dertig groeide Miró uit tot een internationaal erkende kunstenaar. Zijn werk werd tentoongesteld in Europa en de Verenigde Staten en kreeg veel aandacht vanwege de vernieuwende combinatie van abstractie en herkenbare symboliek.

Miró ontwikkelde een persoonlijke symbolentaal waarin elementen uit de natuur centraal stonden. Vogels, sterren, zonnen en manen keren voortdurend terug in zijn schilderijen.

Deze symbolen waren voor hem geen letterlijke afbeeldingen, maar visuele poëzie die gevoelens, herinneringen en universele krachten uitdrukten.


Kunst tijdens oorlog en crisis

De Spaanse Burgeroorlog en later de Tweede Wereldoorlog hadden grote invloed op Miró's werk.

Hoewel zijn kunst altijd een speelse en fantasierijke kant behield, werd zijn beeldtaal in deze periode soms donkerder en indringender. Hij reageerde op de politieke spanningen met werken waarin angst, onzekerheid en menselijke kwetsbaarheid zichtbaar zijn.

Een bekend voorbeeld uit deze periode is zijn serie Constellaties, waarin sterren, symbolen en abstracte figuren samenkomen in complexe composities die hoop en vrijheid uitstralen te midden van oorlog en chaos.


Experimenten met nieuwe media

Vanaf de jaren veertig breidde Miró zijn werkterrein sterk uit. Naast schilderkunst hield hij zich bezig met keramiek, beeldhouwkunst, grafiek, wandtapijten en monumentale kunstwerken.

Samen met de keramist Josep Llorens Artigas realiseerde hij belangrijke keramische projecten.

Een van zijn bekendste openbare werken is De Muur van de Zon en De Muur van de Maan voor het hoofdgebouw van de UNESCO in Parijs.

Ook zijn sculpturen kenmerken zich door speelsheid, humor en experiment. Vaak gebruikte hij gevonden voorwerpen die hij combineerde tot verrassende driedimensionale composities.


Latere jaren en erkenning

In de laatste decennia van zijn leven groeide Miró uit tot een levende legende binnen de kunstwereld. Zijn werk werd wereldwijd tentoongesteld en opgenomen in de collecties van de belangrijkste musea.

In 1975 werd de Fundació Joan Miró opgericht. Dit museum werd speciaal opgericht om zijn werk en artistieke nalatenschap te bewaren en toegankelijk te maken voor toekomstige generaties.

Miró overleed op 25 december 1983 in Palma de Mallorca, maar zijn invloed bleef onverminderd groot.


Invloed en nalatenschap

Joan Miró wordt gezien als een van de belangrijkste vernieuwers van de moderne kunst. Zijn vrije omgang met vorm, kleur en symboliek beïnvloedde talrijke kunstenaars binnen het Abstract Expressionisme, de CoBrA-beweging, de Conceptuele Kunst en andere moderne stromingen.

Zijn vermogen om eenvoud te combineren met diepgang maakt zijn werk tijdloos. Wat op het eerste gezicht speels lijkt, blijkt vaak een zorgvuldig opgebouwde wereld vol betekenis, verbeelding en poëtische kracht.


Samenvattend

Joan Miró was een kunstenaar die een volledig eigen visuele taal ontwikkelde. Door elementen uit het Surrealisme, Dadaïsme en de Abstracte Kunst te combineren, creëerde hij werken die zowel toegankelijk als mysterieus zijn. Zijn schilderijen, sculpturen en keramische werken tonen een unieke balans tussen spontaniteit en verfijning. Dankzij zijn vernieuwingsdrang, verbeeldingskracht en artistieke vrijheid behoort Miró tot de grootste kunstenaars van de twintigste eeuw.

 

Stromingen

Jean Miró wordt tot verschillende stromingen gerekend: 



 


Kunstenaars

Stromingen en richtingen

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc


 LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?


 

Waar kunstenaars zich thuis voelen

zaterdag 8 mei 2021

Frida Kahlo

KUNSTENAARS | Frida Kahlo 



Kunstenares die vele problemen wist te overwinnen



Personalia

  • Geboren op 6 juli 1907 in Coyoacán (Mexico)
  • Overleden op 13 juli 1954, eveneens in Coyoacán (Mexico)


 

Biografie Frida Kahlo


"Ik schilder mezelf omdat ik vaak alleen ben en omdat ik het onderwerp ben dat ik het beste ken."

"Voeten, waar heb ik jullie voor nodig als ik vleugels heb om te vliegen?"

"Ik ben mijn eigen muze, ik ben het onderwerp dat ik het het beste ken."

Frida Kahlo wordt geboren in Coyoacán, een wijk in Mexico-Stad. Haar vader is een Duitse Fotograaf en haar moeder was half blank, half indiaans. Nadat ze op 6-jarige leeftijd polio kreeg, is zij daar nooit volledig van genezen en heeft altijd problemen met haar rechterbeen gehouden en uiteindelijk moest dit been 1953 geamputeerd worden. 

Daar bovenop kreeg Kahlo een ongeluk tussen de bus waar zij in zat en een tram in 1918. Bij dit ongeluk werd ze doorboord door een stalen buis en raakte ze ernstig gewond aan haar wervelkolom, bekken en ribben en had meer dan 30 operaties nodig om weer enigszins te herstellen. Het ongeluk zorgde er voor dat ze nooit meer volledig normaal heeft kunnen functioneren. Ook het krijgen van kinderen was onmogelijk geworden. 

In de lange herstelperiode begon zij te schilderen, meestal liggend in bed met spiegels om haar heen zodat ze ook zelfportretten kon schilderen. Frida Kahlo schilderde mede door haar gebrek aan mogelijkheden om zich te verplaatsen, met name zelfportretten, maar ook in andere werken is het nodige autobiografische terug te vinden. Haar werk zit vol met symbolen en verborgen betekenissen.

In 1929 stapt Frida Kahlo in het huwelijk en verhuist naar de Verenigde Staten. Ook onderhield ze een relatie met een Hongaarse fotograaf, Nickolas Muray die haar in moeilijke tijden financieel hielp door haar schilderijen te kopen. Het huwelijk liep spaak in 1935. Overigens zou zij ook een relatie met de Russiche reolutionair Leo Trotsky onderhouden hebben. 

Kahlo was politiek actief als lid van de communistische partij. Ook haar 21 jaar oudere tweede echtgenoot Diego Rivera was politiek actief. Het huwelijk met Rivera was er een van scheidingen en hertrouwen, waarbij beiden vele buitenechtelijke relaties hadden.  Nadat ze de Russische revolutionair Leon Trotski enige tijd in huis had genomen werden zowel zij als haar echtgenoot uit de communistische partij gezet.

Het kostte Frida Kahlo veel moeite om zelf als kunstenares erkend te worden, Eerst werd ze vooral gezien als de vrouw van Diego Rivera, die zelf ook kunstenaar was en die vooral muurschilderingen maakte. De erkenning als kunstenares kwam vooral later. Het begin van de carrière van Frida was een solotentoonstelling in New York. Hierna werd ze door velen beschouwd als een surrealiste.

Dat is vooral te danken aan André Breton, bekend als stichter van de surrealistische beweging in de kunst. Kahlo was het hier niet mee eens. Waar het surrealisme een schijnwereld weergeeft, was zij van mening dat ze gewoon haar eigen leven schilderde. De deelname aan een tentoonstelling over het surrealisme in Parijs vond ze zelf geen succes. Met name het artistieke milieu van de kunstenaars in Parijs trok haar niet aan. Toch was haar verblijf in Parijs zakelijk en artistiek gezien wel een succes. Ze opende een eigen expositie met de hulp van Marcel Duchamp. Haar werk trok daarbij de aandacht van Wassily Kandinsky en Pablo Picasso en ook het Louvre kocht werk van haar, namelijk haar zelfportret Autorretrato - El marco ("het kader"). Frida Kahlo exposeerde vooral in haar geboorteland Mexico, maar was ook in de Verenigde Staten en in Europa regelmatig te zien. 

De echte doorbraak bij het grotere publiek kwam pas in de jaren '80 en nu wordt haar werk overal ter wereld geëxposeerd. Het turbulente leven van Kahlo is onderwerp van vele boeken en is zelfs verfilmd.

Stromingen

Frida Kahlo wordt tot het Modernisme en het Surrealisme gerekend.



Kunstenaars

Stromingen en richtingen

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc


 LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?


 

Waar kunstenaars zich thuis voelen

zaterdag 2 februari 2019

Surrealisme

KUNSTSTROMINGEN | Surrealisme


De irrationele wereld als onderwerp


Ook het onderbewuste van de kunstenaar mag mee gaan doen


Het surrealisme is een uitvloeisel van het Dadaïsme waarbij het toch al weinige conventionele denken werd uitgebreid met een irrationele wereld, die uit het onderbewuste van de kunstenaar mocht komen.
Bekende waarheden werden daarbij door het surrealisme als niet-creatief  beschouwd. Naturalisme en realisme waren voor de kunstenaars uit deze stroming veel te burgerlijk en werden nadrukkelijk afgewezen. Desondanks is veel surrealistisch werk zeer  realistisch van opzet is, zij het dat de op zich realistische afbeeldingen veel zaken bevatten die er eigenlijk verder niet bij horen waardoor een vervreemdend beeld ontstaat. De eerste die er echt mee naar buiten treedt is de dichter André Breton in 1924.

De naam surrealisme

De naam Surrealisme komt van het Franse "surréalisme" wat iets als super realiteit betekent. Ofwel we zijn voorbij de realiteit in een andere wereld aan het komen. Die wereld van de surrealistische kunstenaar was dan de onbekende en onvolledig ontdekte en gebruikte wereld van het onderbewuste.

Oorsprong surrealisme ligt in de dichtkunst

Voor veel mensen zal surrealisme vooral bekend zijn van de schilderkunst, temeer enkele nogal opvallende kunstenaars zich hier mee bezig gehouden hebben. De dichter Guillaume Apollinaire kwam er als eerste mee in 1917 maar het duurde nog wel even tot anderen het begrip overnamen. Doel van het surrealisme was het ontsluiten van het onderbewuste door middel van creativiteit. Ook was een uitgangspunt dat instinctief handelen in de Westerse Maatschappij niet echt mogelijk was. 



Surrealisme in de beeldende kunst

Bij het surrealisme worden allerlei zaken met elkaar gecombineerd die rationeel gesproken helemaal niets met elkaar te maken hebben. Kunst moest volgens de surrealisten automatisch zijn. Kunstenaars streven daarbij naar kunst die direct afkomstig is uit het onderbewuste. Er mag geen sprake zijn van enige verstoring door de realiteit of meer rationele oordeelsvorming . Want het onderbewuste werd gezien als de bron  van alle creativiteit en daarbij werd ratio gezien als een blokkerend iets

Het belangrijke onderbewuste

Het onderbewuste was een onuitputtelijke bron van inspiratie en nieuwe ideeën. Een bron die ook nog constant werd gevoed. Dus ideaal voor een kunstenaar. Sprituele zaken speelden een rol, evenals psychoanalyse,  waarbij de benadering van Sigmund  Freud een grote rol speelde. Vreemde, niet te verklaren ervaringen werden hoog aangeslagen en van groot belang geacht.


Typerende kunstenaars uit het realisme



Extra zoektermen voor surrealisme:

  • surrealisme kunststroming
  • kenmerken van het surrealisme
  • André Breton manifest
  • Salvador Dalí schilderijen
  • René Magritte kunst, 
  • onderbewuste en kunst
  • psychoanalyse in de kunst
  • surrealistische kunstenaars
  • geschiedenis van het surrealisme
  • moderne kunststromingen