Recente stromingen

De belangrijkste recente kunststromingen

Het is moeilijk om nog duidelijk afgebakende kunststromingen te onderscheiden

1. Technologische & interactieve kunst

Kunst waarbij technologie, wetenschap en menselijke ervaring samenkomen. Denk aan lichtinstallaties, kinetische kunst en omgevingen die reageren op bezoekers.

Nederland: Daan Roosegaarde (1979) is een Nederlandse kunstenaar en oprichter van Studio Roosegaarde, dat projecten ontwikkelt die technologie en kunst samenvoegen in stedelijke omgevingen. Werken als de Smog Free Tower, Waterlicht en GROW worden omschreven als "immersief" en "interactief". Theo Jansen bouwt al jaren strandbeesten van elektriciteitsbuizen, voortgedreven door de wind.

Internationaal: teamLab (Japan), Random International (VK)

2. Post-internet kunst

Post-internet art is een losjes gedefinieerde beweging uit de 21e eeuw die betrekking heeft op hedendaagse kunst rond het concept van het internet als iets dat niet langer als een nieuwigheid in de samenleving wordt ervaren. De term werd in 2006 door kunstenares Marisa Olson geïntroduceerd.

Nederland/Zweden (Amsterdam-gebaseerd): Jonas Lund (1984) is een Zweeds conceptueel kunstenaar die schilderijen, sculpturen, foto's, websites, video en performances maakt die kritisch reflecteren op hedendaagse genetwerkte systemen, machtstructuren en de mechanismen van de kunstwereld.

Internationaal: Hito Steyerl (Duitsland), Cory Arcangel (VS)

3. Digitale kunst & NFT-kunst

In 2020 maakten NFTs — niet-fungibele tokens — significante golven in zowel de financiële als de kunstwereld. NFT-kunst kan elk digitaal bestand zijn dat is getokeniseerd op een cryptocurrency-blockchain. Na het verkopen van een NFT-collage voor een recordbrekende 69 miljoen dollar bij Christie's, werd Mike Winklemann — alias Beeple — de op twee na duurste levende kunstenaar op dat moment.

Internationaal: Beeple (VS), Refik Anadol (Turkije/VS)

4. Ecologische & klimaatkunst

Kunstenaars die milieuvraagstukken als centraal thema gebruiken en soms ook duurzame materialen of processen inzetten.

Nederland: Kunstenaars als Daan Roosegaarde en Iris van Herpen behandelen in hun werk maatschappelijke ontwikkelingen en ethische kwesties die voortkomen uit nieuwe technologieën. Roosegaarde maakte smogtorens die van smogdeeltjes juwelen maken. Ook Claudy Jongstra werkt met natuurlijke pigmenten en wol.

Internationaal: Olafur Eliasson (Denemarken/Duitsland), Agnes Denes (VS)

5. Politiek-activistische kunst & dekoloniale kunst

Kunst die identiteit, ras, gender, migratie en machtsverhoudingen onderzoekt — een van de dominanteste tendensen van de afgelopen jaren.

Nederland: Jonas Staal, Femke Herregraven (onderzoekt financiële systemen en macht)

Internationaal: Kara Walker (VS), Zanele Muholi (Zuid-Afrika), Theaster Gates (VS)

6. Mode als kunst / wearable art

Iris van Herpen behoort tot de meest toonaangevende couturiers van onze tijd. Zij verweeft traditioneel vakmanschap met baanbrekende technologie en radicale innovatie, waarbij de grenzen van materialiteit, silhouet en beweging worden verlegd. Haar creaties worden gedragen door Beyoncé, Lady Gaga en Rihanna, en worden getoond in musea als het Metropolitan Museum in New York en het Victoria & Albert Museum in Londen.

7. Hyperrealisme & nieuw figuratief

Een renaissance van figuratief en realistisch schilderen, maar dan met een eigentijdse twist.

Nederland: Marie Cécile Thijs werd in 2024 Kunstenaar van het Jaar. Tjalf Sparnaay staat bekend om zijn hyperrealistische schilderijen van voedsel op ware grootte.

Internationaal: Kehinde Wiley (VS), Jenny Saville (VK)

Een kanttekening bij deze post

Typisch voor hedendaagse kunst is het grote pluralisme: het is moeilijk om nog duidelijk afgebakende kunststromingen te onderscheiden, zoals die zo karakteristiek waren voor de moderne kunst en eerdere periodes. Hedendaagse kunstenaars werken zowel figuratief als abstract. Veel kunstenaars bewegen zich ook tegelijk door meerdere van bovenstaande categorieën.

Voor de vindbaarheid: 

hedendaagse kunststromingen, recente kunststromingen, technologische kunst en innovatie, post-internet art, digitale kunst en NFT's, ecologische kunst en klimaatkunst, politiek activistische kunst, dekoloniale kunst, wearable art en modekunst, hyperrealistische schilderkunst

---

Kunstenaars

Stromingen en richtingen

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc

---

 LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?

---

 

Waar kunstenaars zich thuis voelen

Chuck Close

 

KUNSTENAARS | Chuck Close

Close staat bekend staat om zijn bijzondere en gedetailleerde portretten

Personalia Chuck Close 

• Geboortejaar 1940

• Geboorteplaats Monroe, Washington

Biografie

Chuck Close is een Amerikaanse kunstenaar. Close staat bekend staat om zijn bijzondere en gedetailleerde portretten. Chuck Close werd geboren op 5 juli 1940 in Monroe, Washington. Hij groeide ook op in deze staat

Fotorealisme en hyperrealisme

Close wordt vaak gezien als een vertegenwoordiger van stromingen als fotorealisme en hyperrealisme. Maar hij wordt ook vaak bewonderd voor zijn innovatieve benadering van het proces van het maken van kunst.

Vroege leven en opleiding Chuck Close

Chuck Close had dyslexie. Leren was daarmee lastiger dan normaal en het worstelde hier op jonge leeftijd al mee. Toch ontdekte Close zijn interesse in kunst tijdens zijn tienerjaren.

Studie

Close studeerde aan de University of Washington. Hij behaalde zijn Bachelor of Fine Arts in 1962. Daarna behaalde hij zijn Master of Fine Arts aan Yale University in 1964.

De Stijl en techniek van Chuck Close

Chuck Close staat bekend om zijn hyperrealistische portretten, die vaak worden geschilderd op een monumentale schaal. Zijn werken zijn extreem gedetailleerd en zijn mede daardoor vaak nauwelijks van foto's te onderscheiden.

Zelf ontwikkelde techniek

Om deze mate van precies werk te kunnen halen zonder het totaaloverzicht over het kunstwerk te verliezen gebruikte Chuck Close een raster. Dit gebruikte hij om een afbeelding op te delen in kleine vierkante secties. Elke sectie werd daarna ingeschilderd. Dit proces is uiterst arbeidsintensief en vereist dan ook heel veel geduld en precisie. Het zal niet elke kunstenaar aanspreken.

Gebruikte media en technieken

Close gebruikt verschillende media en technieken, zoals olieverf, acryl, aquarel en zelfs zijn vingertoppen in sommige van zijn werken.

Bekende werken van Chuck Close

Enkele van zijn meest iconische werken zijn portretten van vrienden, familieleden en collega-kunstenaars, waaronder "Big Self-Portrait" (1967-1968), "Fanny" (1985), en "Self-Portrait" (2004).

Zijn portretten zijn vaak groot en indrukwekkend, waardoor de kijker wordt als het ware wordt uitgenodigd om de uitgewerkte details van het gezicht van dichtbij te bekijken.

De levenslange uitdagingen van Close

Chuck Close werd in 1988 getroffen door een ernstige beroerte. Deze zorgde er voor dat hij gedeeltelijk verlamd werd. Het had ook zeker invloed op zijn schilderijen maar hij gaf niet op. Integendeel, hij ontwikkelde hij nieuwe manieren om te schilderen. Zo maakte Close gebruik van een penseel dat aan zijn pols bevestigd was.

Stromingen

Chuck Close wordt tot de volgende stromingen gerekend.

• Modernisme
• Abstract-expressionisme
• Realisme

 

---

Kunstenaars

Stromingen en richtingen

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc

---

 LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?

---

 

Waar kunstenaars zich thuis voelen

Hyperrealisme

KUNSTSTROMINGEN | Hyperrealisme

De werkelijkheid tot in het kleinste detail

Het streven naar een vrijwel perfecte weergave van de zichtbare werkelijkheid

Hyperrealisme is een kunststroming binnen de schilderkunst die streeft naar een vrijwel perfecte weergave van de zichtbare werkelijkheid. De stijl vertoont sterke overeenkomsten met het fotorealisme, maar gaat vaak nog een stap verder in de uitwerking van details. Het doel van de hyperrealistische kunstenaar is om een afbeelding te creëren die niet alleen op een foto lijkt, maar die soms zelfs scherper, helderder en gedetailleerder oogt dan een daadwerkelijke foto.

Binnen het hyperrealisme worden onderwerpen met een bijna obsessieve nauwkeurigheid weergegeven. Huidporiën, rimpels, waterdruppels, reflecties in glas, haren en stofdeeltjes kunnen allemaal zichtbaar zijn. De kijker krijgt daardoor vaak de indruk dat hij niet naar een schilderij kijkt, maar naar een sterk uitvergrote fotografische opname.

Ontstaan van het hyperrealisme

Het hyperrealisme ontstond in de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw. De stroming bouwde voort op het eerder ontstane fotorealisme. Kunstenaars maakten veelvuldig gebruik van foto's als uitgangspunt voor hun werk. Dankzij moderne fotografische technieken konden zij details bestuderen die met het blote oog nauwelijks waarneembaar waren.

Waar eerdere kunststromingen vaak de nadruk legden op interpretatie en persoonlijke expressie, richtten hyperrealisten zich juist op de uiterlijke werkelijkheid. Technische perfectie werd een belangrijk doel. Hierdoor groeide het hyperrealisme uit tot een van de meest indrukwekkende demonstraties van schildertechnisch vakmanschap.

Een enorme technische uitdaging

Het vervaardigen van een hyperrealistisch schilderij vraagt uitzonderlijk veel geduld, concentratie en technische vaardigheid. Kunstenaars kunnen maanden of zelfs jaren werken aan één enkel kunstwerk. Elke nuance in kleur, lichtval en textuur moet zorgvuldig worden bestudeerd en weergegeven.

Juist deze technische beheersing zorgt ervoor dat veel mensen grote bewondering hebben voor hyperrealistische kunstenaars. Het vermogen om verf zo te gebruiken dat een afbeelding nauwelijks van een foto te onderscheiden is, wordt vaak gezien als een indrukwekkende prestatie.

Tegelijkertijd roept deze benadering ook vragen op. Sommige kunstliefhebbers vragen zich af waarom een kunstenaar zoveel moeite doet om een foto na te schilderen wanneer dezelfde afbeelding ook eenvoudig gefotografeerd kan worden.

Kritiek op het hyperrealisme

Een veelgehoord kritiekpunt is dat het hyperrealisme weinig ruimte laat voor persoonlijke interpretatie of emotionele expressie. In veel andere kunststromingen speelt de persoonlijkheid van de kunstenaar een belangrijke rol. Denk bijvoorbeeld aan krachtige penseelstreken, vervormingen of symbolische elementen die gevoelens en ideeën zichtbaar maken.

Binnen het hyperrealisme kan een dergelijke persoonlijke ingreep de geloofwaardigheid van de afbeelding verstoren. Daardoor lijkt de nadruk vaak meer te liggen op technische perfectie dan op emotionele inhoud.

Critici beschouwen dit soms als een beperking. Zij vinden dat kunst meer moet zijn dan een nauwkeurige kopie van de werkelijkheid en dat een kunstwerk ook iets moet onthullen over de maker ervan.

Hyperrealisme en andere realistische stromingen

Hoewel het hyperrealisme vaak wordt vergeleken met het fotorealisme, bestaan er belangrijke verschillen met andere realistische kunstvormen. Zo combineert het surrealisme een realistische schildertechniek vaak met droomachtige of onmogelijke voorstellingen.

Daardoor ontstaat meer ruimte voor verbeelding, symboliek en persoonlijke interpretatie. Veel kunstliefhebbers ervaren dergelijke werken als emotioneel rijker omdat de kunstenaar meer van zijn eigen ideeën en gevoelens in het beeld kan verwerken.

Toch blijft het hyperrealisme een fascinerende kunstvorm. Het laat zien hoe ver technische beheersing binnen de schilderkunst kan worden doorgevoerd. De stroming bewijst dat traditionele schildervaardigheden nog altijd een belangrijke plaats kunnen innemen binnen de hedendaagse kunst. Of men het nu bewondert om zijn vakmanschap of bekritiseert vanwege het vermeende gebrek aan emotie, hyperrealisme blijft een indrukwekkende en veelbesproken richting binnen de moderne kunst.

---

Kunstenaars

Stromingen en richtingen

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc

---

 LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?

---

 

Waar kunstenaars zich thuis voelen

Fotorealisme

KUNSTTERMEN | Fotorealisme

Schilderen alsof het een foto is

Alle details worden met de uiterste precisie weergegeven

Het fotorealisme is een kunststroming binnen de schilderkunst waarbij kunstenaars proberen een afbeelding zo nauwkeurig mogelijk weer te geven. Het uiteindelijke doel is om een schilderij te maken dat nauwelijks van een foto te onderscheiden is. Elk detail, van lichtreflecties en schaduwen tot huidstructuren en oppervlakken, wordt met uiterste precisie weergegeven.

Deze stroming ontstond in de tweede helft van de twintigste eeuw en groeide uit tot een opvallende reactie op de abstracte kunst die in de jaren daarvoor zeer populair was geworden. Waar abstracte kunstenaars juist afstand namen van de zichtbare werkelijkheid, probeerden fotorealisten deze werkelijkheid zo exact mogelijk vast te leggen.

Het ontstaan van het fotorealisme

Het fotorealisme kwam vooral op in de Verenigde Staten rond het einde van de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig. Kunstenaars maakten gebruik van foto's als uitgangspunt voor hun schilderijen. Zij projecteerden foto's op het doek of gebruikten rastersystemen om de afbeelding nauwkeurig over te nemen.

Belangrijke vertegenwoordigers van het fotorealisme zijn onder andere Chuck Close, Richard Estes en Robert Bechtle. Hun werken maakten grote indruk vanwege de verbluffende technische perfectie waarmee alledaagse onderwerpen werden weergegeven.

Extreme aandacht voor detail

Een van de meest opvallende kenmerken van het fotorealisme is de enorme aandacht voor detail. Kunstenaars besteden vaak maanden of zelfs jaren aan één enkel werk. Reflecties in ramen, glimmende autolak, huidporiën, waterdruppels en stofdeeltjes worden zorgvuldig uitgewerkt.

Deze werkwijze vereist niet alleen uitzonderlijke technische vaardigheden, maar ook veel discipline en geduld. Een kleine fout kan immers afbreuk doen aan de geloofwaardigheid van het eindresultaat. Fotorealistische kunstenaars ontwikkelen daarom vaak een bijna ambachtelijke precisie in hun werk.

Voor veel bewonderaars ligt juist hierin de aantrekkingskracht van het fotorealisme. Het vermogen van een kunstenaar om met verf iets te creëren dat eruitziet als een foto wordt gezien als een indrukwekkende demonstratie van vakmanschap.

De discussie rond fotorealisme

Het fotorealisme heeft altijd discussie opgeroepen binnen de kunstwereld. Voorstanders bewonderen de technische beheersing die nodig is om zulke werken te maken. Zij zien het als een bewijs dat traditionele schildervaardigheden nog steeds relevant zijn.

Critici stellen daarentegen de vraag wat de toegevoegde waarde is van een schilderij dat vrijwel identiek is aan een foto. Sommige kunstliefhebbers vinden dat een schilderij meer moet bieden dan alleen een exacte kopie van de werkelijkheid. Zij wijzen erop dat een camera dezelfde afbeelding vaak sneller en goedkoper kan produceren.

Hierdoor ontstond de bekende opmerking dat men net zo goed een foto kan maken als het doel uitsluitend is om een foto na te schilderen. Hoewel deze kritiek regelmatig wordt geuit, doet zij volgens veel kunstenaars geen recht aan de enorme technische uitdaging die het fotorealisme met zich meebrengt.

Emotie en expressie

Een veelgehoord punt van kritiek is dat het fotorealisme minder ruimte biedt voor persoonlijke expressie. Stromingen zoals het Expressionisme of het Abstract Expressionisme leggen de nadruk op gevoelens, spontaniteit en individuele interpretatie.

Bij het fotorealisme ligt de nadruk vooral op nauwkeurigheid en observatie. Toch betekent dit niet dat emotie volledig afwezig is. Kunstenaars kunnen via hun onderwerpkeuze, compositie, lichtgebruik en sfeer wel degelijk emoties oproepen. Een verlaten straat, een verweerd gezicht of een glanzende oldtimer kan bij de kijker sterke gevoelens oproepen, ook wanneer deze uiterst realistisch is geschilderd.

De blijvende aantrekkingskracht

Ondanks alle discussies blijft het fotorealisme populair. Veel bezoekers van musea en galerieën zijn gefascineerd door de technische perfectie van deze kunstwerken. Ze staan vaak verbaasd te kijken wanneer blijkt dat een afbeelding die op een foto lijkt volledig met penseel en verf is gemaakt.

Het fotorealisme laat zien hoe ver technische beheersing binnen de schilderkunst kan gaan. De stroming bewijst dat vakmanschap, geduld en observatievermogen nog altijd een belangrijke plaats innemen binnen de moderne kunst. Daarmee blijft het fotorealisme een bijzondere en indrukwekkende richting binnen de kunstgeschiedenis.

---

Kunstenaars

Stromingen en richtingen

Overige begrippen en termen

Kunstenaarsgereedschappen

Kunstenaarsmaterialen

korte berichten, nieuwe kunst etc

---

 LEES JIJ JETJE'S DAG OOK AL?

---

 

Waar kunstenaars zich thuis voelen