KUNSTENAARS | Kasimir Malevich
Pionier van het Suprematisme en de Abstracte Kunst
Personalia Kasimir Malevich
- Geboortejaar 1878
- Geboorteplaats Kiev
- Jaar van overlijden 1935
 |
| Man met een zak |
Biografie
Kazimir Malevich (1878–1935) wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste vernieuwers van de moderne kunst. Als grondlegger van het Suprematisme speelde hij een centrale rol in de ontwikkeling van de abstracte kunst aan het begin van de twintigste eeuw. Met zijn radicale visie op vorm, kleur en compositie brak hij definitief met de traditionele voorstelling van de werkelijkheid. Zijn invloed op het Modernisme, de abstracte kunst en latere geometrische stromingen is tot op de dag van vandaag zichtbaar.
Vroege jaren en artistieke ontwikkeling
Kazimir Severinovitsj Malevich werd geboren op 23 februari 1878 in Kiev, destijds onderdeel van het Russische Keizerrijk en tegenwoordig gelegen in Oekraïne. Hij was afkomstig uit een familie van Poolse afkomst en groeide op in een landelijke omgeving.
Zijn eerste werken waren figuratief van aard en vertoonden invloeden van het Impressionisme, Postimpressionisme en Symbolisme. In deze periode experimenteerde Malevich voortdurend met verschillende stijlen en technieken.
Toen hij zich vestigde in Moskou, kwam hij in aanraking met de Europese avant-garde. Vooral het Kubisme van Pablo Picasso en Georges Braque, evenals het Futurisme van Umberto Boccioni, maakten grote indruk op hem.
Deze invloeden vormden het vertrekpunt voor zijn zoektocht naar een geheel nieuwe beeldtaal.
De weg naar abstractie
Malevich begon zijn carrière als figuratief kunstenaar, maar ontwikkelde zich geleidelijk richting abstractie.
Een belangrijk werk uit deze overgangsperiode is De Houthakker uit 1912. Hierin zijn nog herkenbare figuren aanwezig, maar de vormen worden steeds verder vereenvoudigd en opgebouwd uit geometrische elementen.
Rond 1915 zette Malevich de definitieve stap naar volledige abstractie. Hij verwierp het idee dat kunst de zichtbare werkelijkheid moest afbeelden en richtte zich volledig op vorm, kleur en compositie als zelfstandige middelen van expressie.
Deze ontwikkeling leidde rechtstreeks tot het ontstaan van het Suprematisme.
Het ontstaan van het Suprematisme
In 1915 introduceerde Malevich het Suprematisme, een revolutionaire kunststroming die gebaseerd was op eenvoudige geometrische vormen zoals vierkanten, rechthoeken, cirkels en kruisen.
Volgens Malevich moest kunst niet langer verwijzen naar objecten, verhalen of herkenbare onderwerpen. In plaats daarvan moest zij de suprematie van het gevoel uitdrukken door middel van pure vorm en kleur.
Het Suprematisme was daarmee een van de eerste volledig abstracte kunststromingen uit de geschiedenis.
Malevich beschouwde deze ontwikkeling niet alleen als een artistieke vernieuwing, maar ook als een spirituele bevrijding van de kunst.
Zwart Vierkant
Het beroemdste werk van Malevich is zonder twijfel Zwart Vierkant uit 1915.
Het schilderij toont niets meer dan een zwart vierkant op een witte achtergrond. Toch geldt het als een van de meest invloedrijke kunstwerken van de twintigste eeuw.
Voor Malevich symboliseerde het zwarte vlak de volledige bevrijding van de kunst van elke vorm van representatie. Het werk vormde een radicale breuk met eeuwen van figuratieve schilderkunst.
Met Zwart Vierkant verklaarde Malevich dat kunst voortaan niet langer afhankelijk hoefde te zijn van de zichtbare werkelijkheid.
Verdere ontwikkeling van het Suprematisme
Na Zwart Vierkant bleef Malevich de mogelijkheden van abstractie onderzoeken.
Belangrijke werken uit deze periode zijn:
- Rood Vierkant;
- Wit op Wit;
- Suprematistische Compositie.
Vooral Wit op Wit uit 1918 wordt beschouwd als een hoogtepunt van de abstracte kunst. Het schilderij bestaat uit een licht gekanteld wit vierkant op een witte achtergrond.
Hiermee bracht Malevich zijn streven naar pure vorm en spirituele eenvoud tot een uiterste consequentie.
Filosofie achter zijn kunst
Malevich was niet alleen schilder, maar ook theoreticus.
Hij schreef uitvoerig over kunst en ontwikkelde een filosofie waarin kunst werd gezien als een middel om een hogere werkelijkheid te benaderen.
Volgens hem moest de kunstenaar zich losmaken van de materiële wereld en streven naar een zuiver spirituele ervaring. Vorm en kleur waren daarbij geen middelen om iets af te beelden, maar zelfstandige dragers van betekenis.
Deze ideeën maakten hem tot een van de belangrijkste theoretici van het Modernisme.
De Russische Revolutie en veranderende tijden
De Russische Revolutie van 1917 leek aanvankelijk nieuwe mogelijkheden te bieden voor avant-gardekunstenaars.
Malevich geloofde dat zijn abstracte kunst aansloot bij de idealen van een nieuwe samenleving. In de eerste jaren na de revolutie kreeg hij ruimte om les te geven en zijn ideeën te verspreiden.
Toen de macht van de Sovjetstaat onder leiding van Jozef Stalin groeide, veranderde de situatie echter drastisch.
De overheid begon steeds meer nadruk te leggen op het Socialistisch Realisme, een stijl die begrijpelijk moest zijn voor het grote publiek en de idealen van de staat moest ondersteunen.
Censuur en terugkeer naar figuratie
Het abstracte werk van Malevich werd door de Sovjetautoriteiten steeds vaker bekritiseerd als elitair en formalistisch.
Onder politieke druk keerde hij in de jaren twintig en dertig gedeeltelijk terug naar figuratieve voorstellingen. Toch bleven deze werken een merkwaardige, bijna mysterieuze kwaliteit behouden.
Zijn figuren zijn vaak vereenvoudigd, statisch en anoniem, waardoor ze nog steeds duidelijk verschillen van traditioneel realistische kunst.
Ondanks de beperkingen bleef hij trouw aan zijn overtuiging dat kunst een spirituele dimensie bezit.
Invloed op de moderne kunst
De invloed van Malevich op de kunstgeschiedenis is enorm.
Zijn ideeën inspireerden kunstenaars en stromingen zoals:
- Piet Mondriaan;
- De Stijl;
- Het Constructivisme;
- De geometrische abstractie;
- Het Minimalisme
Veel kunstenaars zagen in zijn werk het bewijs dat kunst volledig zelfstandig kon bestaan zonder verwijzingen naar de zichtbare werkelijkheid.
Nalatenschap
Na zijn overlijden op 15 mei 1935 werd zijn werk lange tijd genegeerd binnen de Sovjet-Unie.
In West-Europa en de Verenigde Staten groeide de waardering echter snel. Vanaf de jaren zestig werd Malevich herontdekt als een van de grote pioniers van de moderne kunst.
Zijn werken bevinden zich tegenwoordig in belangrijke musea zoals het Stedelijk Museum Amsterdam, het Museum of Modern Art en het Tate Modern.
Samenvattend
Kazimir Malevich was een visionair kunstenaar die de grenzen van de schilderkunst fundamenteel verlegde. Met de ontwikkeling van het Suprematisme en meesterwerken als Zwart Vierkant introduceerde hij een nieuwe manier van denken over kunst, waarin vorm en kleur volledig zelfstandig konden functioneren. Zijn invloed op de abstracte kunst, het Modernisme en talloze latere stromingen is nauwelijks te overschatten. Malevich blijft een van de meest revolutionaire kunstenaars uit de geschiedenis van de moderne kunst.
Stromingen
Kasimir Malevich wordt tot het Suprematisme en het Modernisme gerekend.
 |
| Waar kunstenaars zich thuis voelen |
