KUNSTENAARS | Victor Pasmore

Pionier van het Modernisme en het Constructivisme

Personalia Victor Pasmore

Geboortejaar 1908

Geboorteplaats Chelsham, Surrey, Engeland.

Jaar van overlijden 1998

Biografie

Victor Pasmore (1908-1998) wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke Britse kunstenaars van de twintigste eeuw. Zijn carrière omvat meerdere decennia en weerspiegelt de ingrijpende veranderingen die de moderne kunst doormaakte. Hoewel hij aanvankelijk bekendheid verwierf met figuratieve schilderkunst, ontwikkelde hij zich later tot een van de belangrijkste pioniers van de abstracte kunst in Groot-Brittannië.

Pasmore speelde een sleutelrol bij de introductie van het Modernisme en het Constructivisme binnen de Britse kunstwereld. Zijn werk wordt gekenmerkt door een voortdurende zoektocht naar nieuwe vormen van visuele expressie, waarbij hij traditionele opvattingen over schilderkunst en beeldhouwkunst losliet ten gunste van abstracte en geometrische composities.

Vroege leven en opleiding

Victor Pasmore werd geboren op 3 december 1908 in Chelsham, Surrey, Engeland. Ondanks zijn vroege belangstelling voor kunst volgde hij aanvankelijk geen voltijdse kunstopleiding.

In 1927 trad hij in dienst bij het Londense gemeentebestuur. Tegelijkertijd volgde hij avondlessen aan de Central School of Art and Design. Deze combinatie van werk en studie vormde de basis voor zijn artistieke ontwikkeling.

Zijn vroege schilderijen stonden onder invloed van het Postimpressionisme en vertoonden verwantschap met het werk van kunstenaars zoals:

Pierre Bonnard;

Claude Monet

In deze periode schilderde hij vooral landschappen, stadsgezichten en stillevens, waarbij licht, kleur en sfeer centraal stonden.

De overgang naar abstractie

Tijdens de jaren veertig begon Pasmore zich steeds meer af te keren van de figuratieve schilderkunst.

Onder invloed van moderne ontwikkelingen in Europa groeide zijn belangstelling voor abstracte kunst. Deze overgang verliep geleidelijk en was het resultaat van een diepgaand onderzoek naar vorm, compositie en ruimtelijke verhoudingen.

In plaats van herkenbare onderwerpen centraal te stellen, richtte hij zich steeds meer op:

Lijn;

Vorm;

Kleur;

Structuur;

Ruimtelijke relaties.

Deze ontwikkeling maakte hem tot een van de belangrijkste vernieuwers van de Britse moderne kunst.

Invloed van Mondriaan en de Europese Avant-Garde

Een belangrijke inspiratiebron voor Pasmore vormde het werk van:

Piet Mondriaan;

De Russische Constructivisten;

De Europese Avant-Garde.

Vooral de geometrische abstractie van Mondriaan sprak hem sterk aan. Hij werd gefascineerd door de mogelijkheid om kunst op te bouwen uit elementaire vormen en kleuren, zonder verwijzing naar de zichtbare werkelijkheid.

Deze invloeden zijn duidelijk zichtbaar in zijn abstracte werken uit de late jaren veertig en vroege jaren vijftig.

Geometrische abstractie

Vanaf de jaren vijftig ontwikkelde Pasmore een volledig abstracte beeldtaal.

Zijn schilderijen uit deze periode kenmerken zich door:

Cirkels;

Rechthoeken;

Rechte lijnen;

Heldere vlakverdelingen;

Evenwichtige composities.

Met deze werken verbrak hij definitief de band met de figuratieve traditie.

Zijn abstracte composities leverden hem zowel nationale als internationale erkenning op en maakten hem tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de geometrische abstractie in Groot-Brittannië.

Constructivisme

Victor Pasmore was een van de eerste Britse kunstenaars die de principes van het Constructivisme volledig omarmde.

Het Constructivisme ontstond in Rusland aan het begin van de twintigste eeuw en benadrukte:

Functionele vormgeving;

Geometrische constructie;

Ruimtelijke ordening;

Integratie van kunst en samenleving;

Gebruik van moderne materialen.

Pasmore zag kunst niet langer als een afbeelding van de werkelijkheid, maar als een constructie van vormen en ruimtelijke relaties.

Hierdoor werd hij een sleutelfiguur in de verspreiding van constructivistische ideeën binnen de Britse kunstwereld.

Schilderkunst en driedimensionale constructies

In de jaren vijftig en zestig breidde Pasmore zijn werkterrein uit naar driedimensionale kunst.

Hij experimenteerde met:

Hout;

Metaal;

Kunststoffen;

Reliëfs;

Constructies.

Zijn sculpturale werken zijn opgebouwd uit eenvoudige geometrische elementen die samen een harmonisch geheel vormen.

Een bekend voorbeeld uit deze periode is Abstract in White, Black, Indian and Lilac (1957-1958), waarin geometrische vormen en subtiele kleurvariaties samenkomen in een zorgvuldig opgebouwde compositie.

Kunst als intellectuele ervaring

Voor Pasmore was kunst niet uitsluitend een visuele ervaring.

Hij zag de kunstenaar als iemand die nieuwe manieren van kijken mogelijk maakt. Zijn werken waren bedoeld om de toeschouwer bewust te maken van:

Vorm;

Structuur;

Ritme;

Ruimte;

Verhoudingen.

Hierdoor kregen zijn composities een sterk intellectueel karakter. De kijker wordt uitgenodigd actief na te denken over de onderlinge relaties binnen het kunstwerk.

Docent en invloedrijk mentor

Naast zijn werk als kunstenaar speelde Pasmore een belangrijke rol als docent.

In 1951 werd hij benoemd tot hoofd van de afdeling schilderkunst aan de Kingston School of Art.

Later was hij verbonden aan de University of Durham.

Via zijn onderwijs verspreidde hij zijn ideeën over abstractie en constructivisme onder een nieuwe generatie kunstenaars. Zijn invloed reikte daardoor veel verder dan zijn eigen oeuvre.

Peterlee en openbare kunst

Een bijzonder hoofdstuk in zijn carrière was zijn betrokkenheid bij de ontwikkeling van de nieuwe stad Peterlee in Noordoost-Engeland.

Hier werkte hij mee aan:

Stedelijke planning;

Openbare sculpturen;

Landschapsontwerp;

Architectonische integratie van kunst.

Deze projecten weerspiegelen zijn overtuiging dat kunst een integraal onderdeel van de leefomgeving moest zijn.

Nalatenschap

Victor Pasmore bleef actief als kunstenaar tot aan zijn overlijden in 1998.

Zijn werk wordt tegenwoordig beschouwd als een essentieel onderdeel van de Britse moderne kunstgeschiedenis. Hij wordt erkend als:

Pionier van de abstracte kunst;

Vernieuwer van het Constructivisme;

Invloedrijk docent;

Belangrijke theoreticus;

Voorloper van multidisciplinaire kunstpraktijken.

Zijn schilderijen, reliëfs en sculpturen bevinden zich in belangrijke museale collecties over de hele wereld.

Samenvattend

Victor Pasmore was een visionaire kunstenaar die een cruciale rol speelde in de ontwikkeling van het Modernisme en het Constructivisme in Groot-Brittannië. Zijn overgang van figuratieve schilderkunst naar abstracte geometrische composities behoort tot de belangrijkste artistieke ontwikkelingen van de twintigste eeuw.

Met zijn vernieuwende benadering van vorm, ruimte en constructie heeft hij niet alleen de Britse kunstwereld veranderd, maar ook een blijvende invloed uitgeoefend op generaties kunstenaars en ontwerpers. Zijn werk blijft een krachtig voorbeeld van de mogelijkheden van abstracte kunst en haar vermogen om nieuwe manieren van kijken te creëren.