KUNSTENAAR | Mark Rothko

De wereld van Mark Rothko: kleur als taal van het gevoel

Personalia Mark Rothko

Geboortejaar 1903

Geboorteplaats Dvinsk

Jaar van overlijden 1970

Biografie

Een meester van de kleurvelden

Mark Rothko wordt beschouwd als een van de belangrijkste kunstenaars van de twintigste eeuw. Hoewel hij vaak wordt ingedeeld bij het abstract expressionisme, zag hij zichzelf niet als een abstract kunstenaar. Voor Rothko ging kunst niet over vormen, lijnen of composities, maar over fundamentele menselijke emoties zoals vreugde, verdriet, angst, eenzaamheid en hoop. Zijn schilderijen bestaan vaak uit grote kleurvlakken die op het eerste gezicht eenvoudig lijken, maar die bij langdurige beschouwing een verrassende emotionele diepgang onthullen.

Jeugd en ontwikkeling

Mark Rothko werd geboren op 25 september 1903 in Dvinsk, destijds onderdeel van het Russische Rijk en tegenwoordig gelegen in Letland. In 1913 emigreerde hij met zijn familie naar de Verenigde Staten. Hij groeide op in Portland, Oregon, en ontwikkelde al vroeg een belangstelling voor literatuur, filosofie en kunst.

Aanvankelijk schilderde Rothko figuratieve onderwerpen, waaronder portretten, stadsgezichten en mythologische scènes. In de jaren dertig en veertig begon hij steeds meer te experimenteren met vereenvoudigde vormen en symboliek. Uiteindelijk leidde deze zoektocht hem naar een volledig eigen beeldtaal waarin kleur de hoofdrol speelde.

De kleurveldschilderkunst

Vanaf ongeveer 1949 ontwikkelde Rothko de stijl waarvoor hij wereldberoemd zou worden. Zijn schilderijen bestaan uit grote rechthoekige kleurvlakken die lijken te zweven tegen een gekleurde achtergrond. De randen van deze vlakken zijn vaak zacht en wazig, waardoor de kleuren in elkaar overlopen.

Deze techniek creëert een bijzondere visuele ervaring. De kleuren lijken te ademen, te bewegen en van intensiteit te veranderen afhankelijk van de afstand van de kijker en de lichtomstandigheden. Rothko bracht vaak vele dunne lagen verf aan om deze subtiele effecten te bereiken.

Zijn bekendste werken bestaan uit combinaties van rood, oranje, geel, blauw, paars, bruin en zwart. Hoewel de schilderijen abstract zijn, wilde Rothko dat ze een directe emotionele reactie oproepen. Hij beschouwde zijn werk als een vorm van visuele poëzie.

Kunst als spirituele ervaring

Voor Rothko was schilderkunst meer dan een esthetische bezigheid. Hij zag kunst als een middel om existentiële vragen te onderzoeken. Zijn schilderijen moesten niet alleen bekeken worden, maar vooral ervaren worden.

Daarom gaf hij de voorkeur aan grote doeken die een groot deel van het gezichtsveld van de toeschouwer innemen. Wanneer iemand dicht bij een Rothko-schilderij staat, ontstaat het gevoel zich in de kleur te bevinden. Volgens Rothko kon hierdoor een bijna spirituele ontmoeting ontstaan tussen kunstwerk en kijker.

Veel bezoekers beschrijven het ervaren van zijn werk als meditatief, ontroerend of zelfs religieus. De stilte en eenvoud van zijn schilderijen nodigen uit tot contemplatie en introspectie.

De Rothko Chapel

Een van de meest bijzondere projecten van Rothko is de Rothko Chapel. Deze niet-confessionele kapel bevat een reeks monumentale schilderijen die speciaal voor de ruimte werden gemaakt.

De donkere werken creëren een ingetogen en bijna sacrale sfeer. De kapel wordt tegenwoordig bezocht door kunstliefhebbers, spirituele zoekers en bezoekers die een moment van rust en bezinning zoeken.

Laatste jaren

In de jaren zestig werd Rothko internationaal erkend als een van de belangrijkste levende kunstenaars. Ondanks dit succes kampte hij met gezondheidsproblemen en periodes van depressie. Zijn latere schilderijen werden steeds donkerder van toon, met diepe tinten zwart, bruin en donkerrood.

Op 25 februari 1970 overleed Mark Rothko in New York. Zijn overlijden betekende het einde van een uitzonderlijke artistieke loopbaan, maar zijn invloed op de moderne kunst bleef groeien.

Nalatenschap

Mark Rothko heeft een blijvende invloed gehad op de moderne en hedendaagse kunst. Zijn kleurveldschilderijen veranderden de manier waarop kunstenaars en publiek naar abstracte kunst kijken. Hij bewees dat een schilderij zonder herkenbare voorstellingen toch diepe emoties en spirituele ervaringen kan oproepen.

Vandaag behoren zijn werken tot de meest gewaardeerde en kostbare kunstwerken ter wereld. Musea en verzamelaars beschouwen hem als een van de grote vernieuwers van de twintigste eeuw. Zijn schilderijen blijven bezoekers uitnodigen om stil te staan, te kijken en vooral te voelen. Daarmee heeft Rothko een unieke plaats verworven in de geschiedenis van de moderne kunst.

Een beschouwing over het werk van Mark Rothko

Mark Rothko is typisch zo'n kunstenaar waarbij je het werk in het echt moet zien. En dat heeft te maken met de kleuren. Op een foto zijn het vage kleurvlakken, niet erg afgebakend waardoor ze min of meer over het doek lijken te zweven. En volgens sommigen zelfs de neiging hebben om van het doek af te vallen. Ja, dat kun je er in zien, althans op een foto. Dat er veel zwart in wordt gebruikt, is op de foto ook goed te zien en maakt de werken vaak wat somber.

In werkelijkheid is het allemaal niet zo zwart wat het lijkt. Rothko mengde kleuren om een soort zwart te krijgen. Maar daar onder zitten vele lage met allerlei kleuren. Transparant en dun aangebracht met steeds lagen vernis er tussen. Het effect daarvan is een vreemd soort dieptewerking en als je er lang naar kijkt een soort pulserende kleur. Het is in elk geval totaal anders dan wat je bij een eerste beschouwing van een foto zou denken.

Er wordt vaak beweerd dat je schilderijen onmogelijk van een foto kunt beoordelen. En de schilderijen van Mark Rothko zijn waarschijnlijk het ultieme bewijs van die stelling.

Het grote verschil tussen foto en werkelijkheid is waarschijnlijk ook één van de oorzaken van de uitgesproken mening die mensen over het werk van Mark Rothko hebben. Je vindt het mooi of je vindt het helemaal niets. Meer tussentinten zijn er niet. Eigenlijk een beetje in de geest van de schilderijen zelf.