KUNSTENAARS | Pierre Bonnard

Een meester van kleur en sfeer

Personalia Pierre Bonnard

Geboortejaar 1867

Geboorteplaats Fontenay-aux-Roses, nabij Parijs

Jaar van overlijden 1947

Biografie

Pierre Bonnard behoort tot de belangrijkste Franse schilders van de late negentiende en vroege twintigste eeuw. Hij werd geboren op 3 oktober 1867 in Fontenay-aux-Roses, nabij Parijs, en overleed in 1947 in Le Cannet aan de Franse Rivièra. Bonnard staat vooral bekend om zijn kleurrijke schilderijen, intieme interieurs, zonnige landschappen en gevoelige weergaven van het dagelijks leven. Hoewel hij vaak in verband wordt gebracht met het postimpressionisme, ontwikkelde hij een geheel eigen stijl die hem een unieke plaats in de kunstgeschiedenis heeft gegeven.

De jonge jaren

Aanvankelijk leek een artistieke carrière niet vanzelfsprekend voor Bonnard. Op aandringen van zijn familie studeerde hij rechten. Toch bleek zijn belangstelling voor kunst sterker dan zijn interesse in de juridische wereld. Tijdens zijn studie volgde hij lessen aan kunstacademies in Parijs, waar hij bevriend raakte met andere jonge kunstenaars.

In de jaren 1880 sloot Bonnard zich aan bij een groep kunstenaars die bekend werd als Les Nabis. Deze beweging zocht naar nieuwe manieren om de werkelijkheid weer te geven. De leden waren sterk beïnvloed door het werk van Paul Gauguin en wilden meer nadruk leggen op kleur, decoratieve vormen en persoonlijke expressie dan op een natuurgetrouwe afbeelding.

Les Nabis en de zoektocht naar vernieuwing

Binnen Les Nabis kreeg Bonnard al snel de bijnaam "de Japanse Nabi". Deze naam verwees naar zijn grote bewondering voor Japanse prentkunst. Japanse houtsneden hadden in die tijd een enorme invloed op Europese kunstenaars. Bonnard liet zich inspireren door de vlakverdeling, de sterke contouren en de onverwachte composities die hij in deze prenten zag.

Zijn vroege werk bevat vaak decoratieve patronen, heldere kleuren en een bijzondere aandacht voor de opbouw van het beeldvlak. Hij ontwierp niet alleen schilderijen, maar ook affiches, illustraties, boekomslagen en decoratieve panelen. Daarmee behoorde hij tot de kunstenaars die de grenzen tussen beeldende kunst en toegepaste kunst wilden doorbreken.

Het dagelijkse leven als inspiratiebron

Wat Bonnard bijzonder maakt, is zijn aandacht voor alledaagse onderwerpen. Hij schilderde geen grote historische gebeurtenissen of heroïsche taferelen. In plaats daarvan richtte hij zich op het leven om hem heen. Zijn huis, zijn tuin, zijn vrienden en vooral zijn levenspartner Marthe vormden een onuitputtelijke bron van inspiratie.

Veel van zijn bekendste schilderijen tonen rustige interieurs waarin het zonlicht door ramen naar binnen valt. Vaak zien we een gedekte tafel, een badende vrouw of een kamer gevuld met warme kleuren. Deze scènes lijken eenvoudig, maar zijn zorgvuldig opgebouwd en stralen een bijzondere intimiteit uit.

Bonnard schilderde meestal niet rechtstreeks naar de werkelijkheid. Hij maakte schetsen en werkte later vanuit zijn herinnering. Hierdoor kregen zijn schilderijen een dromerig en persoonlijk karakter.

Kleur als belangrijkste expressiemiddel

Voor Bonnard was kleur belangrijker dan een exacte weergave van vormen. Hij gebruikte rijke combinaties van geel, oranje, rood, paars en blauw om sfeer en emotie op te roepen. Zijn schilderijen lijken soms te baden in licht.

In tegenstelling tot veel impressionisten probeerde Bonnard niet alleen een momentopname van het licht vast te leggen. Hij gebruikte kleur om herinneringen, gevoelens en stemmingen uit te drukken. Hierdoor wordt hij vaak beschouwd als een voorloper van latere moderne kunstenaars die kleur als zelfstandig expressiemiddel gebruikten.

Landschappen en de Franse Rivièra

Vanaf de jaren twintig woonde Bonnard een groot deel van het jaar in Le Cannet, aan de Middellandse Zee. Het heldere licht en de kleurrijke natuur van Zuid-Frankrijk inspireerden hem tot een reeks prachtige landschappen.

In deze werken vervagen soms de grenzen tussen interieur en landschap. Een open raam vormt dan de overgang tussen een kamer en een zonovergoten tuin. Hierdoor ontstaat een gevoel van ruimte en verbondenheid met de natuur.

Invloed en nalatenschap

Pierre Bonnard bleef tot op hoge leeftijd actief schilderen. Hoewel zijn werk tijdens zijn leven soms werd overschaduwd door meer radicale moderne stromingen, groeide zijn reputatie na zijn dood aanzienlijk.

Tegenwoordig wordt hij beschouwd als een van de grootste kleurkunstenaars van de twintigste eeuw. Zijn vermogen om gewone momenten om te zetten in beelden vol warmte, licht en emotie heeft generaties kunstenaars beïnvloed.

Zijn schilderijen herinneren ons eraan dat schoonheid vaak te vinden is in de kleine momenten van het dagelijks leven. Juist die combinatie van eenvoud, kleur en intimiteit maakt het werk van Pierre Bonnard nog altijd geliefd bij kunstliefhebbers over de hele wereld.

Vriendschap met Matisse

Pierre Bonnard en Henri Matisse waren goede vrienden. In gang gezet door zoiets simpels als een ansichtkaart van Amsterdam in 1925 die door Henri Matisse naar Pierre Bonnard werd verstuurd. De tekst was simpel: "Leve de schilderkunst. In vriendschap, Matisse". Deze eenvoudige kaart is het begin van een vriendschap. Een vriendschap die tot het einde van hun leven zou duren.

De tweede wereldoorlog zorgt voor een onderbreking in de directe contacten. Beide kunstenaars zoeken tijdens de oorlogsjaren een vorm van isolement op. Een isolement dat ze niet eenvoudig valt en ze schrijven elkaar over de meest uiteenlopende zaken. Zeker als beide schilders ouder worden vallen vele collega's weg. Iets wat ook een bron van correspondentie is. Ook wisselen ze onderling schilderijen uit.

Kleur als doel op zich

Bonnard zag kleur als een doel op zich. Soms mengde hij een bijzondere kleur waarna hij deze op oudere werken aan ging brengen. Dit ging zo ver dat zelfs werken van hem die al in een museum hingen, niet veilig waren voor zijn aanpassingen. Bonnaard was één van de laatste echte impressionisten.