KUNSTTERMEN | Object trouvé
Wanneer een gevonden voorwerp kunst wordt
Een alledaags object dat door een kunstenaar wordt geselecteerd
De term object trouvé komt uit het Frans en betekent letterlijk "gevonden voorwerp". Binnen de kunstwereld verwijst deze term naar een alledaags object dat door een kunstenaar wordt geselecteerd en gepresenteerd als kunstwerk. Het voorwerp hoeft daarbij niet speciaal door de kunstenaar te zijn gemaakt. Juist het feit dat het object al bestond voordat het tot kunst werd verklaard, vormt een belangrijk onderdeel van het concept.
Een object trouvé kan van alles zijn: een stuk hout dat op het strand is gevonden, een oude fiets, een keukengerei, een versleten schoen of zelfs een industrieel product uit een fabriek. Door het voorwerp uit zijn oorspronkelijke omgeving te halen en in een artistieke context te plaatsen, krijgt het een nieuwe betekenis.
Deze manier van werken heeft de kunstwereld ingrijpend veranderd. Het stelde immers de vraag centraal wat kunst eigenlijk is en wie bepaalt wanneer iets als kunst mag worden beschouwd.
De oorsprong van het object trouvé
Het object trouvé werd vooral bekend aan het begin van de twintigste eeuw. In deze periode begonnen kunstenaars steeds vaker afstand te nemen van traditionele kunstvormen zoals schilderkunst en beeldhouwkunst.
De opkomst van moderne kunststromingen zorgde ervoor dat kunstenaars gingen experimenteren met nieuwe materialen, technieken en ideeën. Daarbij ontstond ook belangstelling voor gewone voorwerpen uit het dagelijks leven.
Vooral binnen het dadaïsme speelde het object trouvé een belangrijke rol. Dadaïstische kunstenaars wilden breken met bestaande opvattingen over schoonheid, vakmanschap en artistieke tradities. Zij vonden dat kunst niet noodzakelijk mooi hoefde te zijn en dat een idee soms belangrijker was dan technische perfectie.
Het gevonden voorwerp werd daardoor een krachtig middel om gevestigde opvattingen uit te dagen.
Marcel Duchamp en de revolutie van het alledaagse object
Wanneer men spreekt over object trouvé, komt al snel de naam van Marcel Duchamp naar voren. Hij wordt vaak gezien als de kunstenaar die het concept wereldberoemd maakte.
Zijn bekendste werk is waarschijnlijk Fountain uit 1917. Dit kunstwerk bestond uit een eenvoudig urinoir dat door Duchamp werd gesigneerd en als kunstwerk werd gepresenteerd.
De keuze veroorzaakte destijds veel opschudding. Veel mensen vonden het absurd om een gebruiksvoorwerp als kunst te beschouwen. Toch bleek juist deze provocatie van enorme invloed op de ontwikkeling van de moderne kunst.
Duchamp introduceerde hiermee het idee van de readymade: een bestaand object dat door de keuze van de kunstenaar een kunstwerk wordt.
Vervreemding als artistiek middel
Een belangrijk aspect van het object trouvé is vervreemding. Doordat een bekend voorwerp in een onverwachte omgeving wordt geplaatst, gaat de toeschouwer er anders naar kijken.
Een oude fiets die normaal op straat staat, krijgt een andere betekenis wanneer deze in een museum wordt tentoongesteld. Hetzelfde geldt voor een kapotte stoel, een stuk metaal of een afgedankte machine.
Sommige kunstenaars combineren verschillende gevonden voorwerpen met elkaar. Hierdoor ontstaan verrassende assemblages die nieuwe associaties oproepen. Het bekende wordt vreemd en het gewone krijgt een bijzondere betekenis.
Deze vervreemding nodigt uit tot nadenken over onze relatie met voorwerpen, consumptie en de manier waarop wij betekenis geven aan de wereld om ons heen.
Object Trouvé en conceptuele kunst
Het object trouvé wordt vaak gezien als een voorloper van de conceptuele kunst. Binnen deze kunstvorm staat het idee achter het werk centraal. Het fysieke object is minder belangrijk dan de gedachte die ermee wordt uitgedrukt.
Bij een object trouvé ligt de artistieke prestatie niet zozeer in het maken van het voorwerp, maar in het selecteren ervan en het plaatsen binnen een nieuwe context. De keuze van de kunstenaar wordt daarmee een essentieel onderdeel van het kunstwerk.
Deze benadering heeft grote invloed gehad op latere kunststromingen zoals popart, assemblagekunst, installatiekunst en hedendaagse conceptuele kunst.
Het Object Trouvé in de hedendaagse kunst
Ook vandaag de dag maken veel kunstenaars gebruik van gevonden voorwerpen. Vooral in een tijd waarin duurzaamheid, hergebruik en consumptie belangrijke maatschappelijke thema's zijn geworden, heeft het object trouvé opnieuw aan actualiteit gewonnen.
Kunstenaars verzamelen materialen uit het dagelijks leven en verwerken deze in installaties, sculpturen en ruimtelijke kunstwerken. Daarbij spelen vragen over afval, waarde en identiteit vaak een belangrijke rol.
Wat ooit werd weggegooid of vergeten, kan door de blik van een kunstenaar veranderen in iets dat opnieuw aandacht verdient.
Een blijvende invloed op de kunstwereld
Het object trouvé heeft de grenzen van de kunst definitief verlegd. Het liet zien dat kunst niet altijd begint met verf, klei of marmer. Soms begint kunst simpelweg met anders kijken naar iets wat al bestaat.
Door gewone voorwerpen een nieuwe betekenis te geven, hebben kunstenaars generaties lang laten zien dat creativiteit niet alleen zit in het maken van iets nieuws, maar ook in het ontdekken van nieuwe manieren om naar de wereld te kijken.
 |
| Waar kunstenaars zich thuis voelen |
